Witamy!

JEDWABNE - MIĘDZYNARODOWE SPRZĄTANIE

http://www.radio.bialystok.pl/wiadomosci/region/id/43292

              Dzisiaj młodzi ludzie z Niemiec, Rosji, Anglii i Polski -spędzili cały dzień w Jedwabnem na porządkowaniu Cmentarza Żydowskiego, terenu wokół cmentarza i pomnika poświęconego  Żydom spalonym w stodole w Jedwabnem w 1941 roku. Skoszono trawę, oczyszczano teren z chwastów, wycinano krzewy. Te miejsca były bardzo zaniedbane. Widać, że często odbywają sie tam pijaństwa - multum butelek po wódce, piwie. Porządkowanie wykonano w ramach projektu zorganizowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska Izrael i niemiecką organizację ASF - Akcja dla Pokuty i Pokoju. Młodzi ludzie z ogromnym zapałem wykonywali te prace i było widać jak ta praca, właśnie w tym miejscu, jest dla nich ważna.

Chcieliśmy bardzo podziękować wspaniałym biznesmenom, którzy dostarczyli nam sprzęt do pracy, zorganizowali grila i sami również porządkowali. To smutne, wiele pytań  - dlaczego nikt z Jedwabnego nie chciał nam pomóc, zero zainteresowania - jakby to miejsce nie istniało.

 Kirkut przy Wschodniej.

 Goście z Europy odnawiają napisy na macewach. (zdjęcia)

http://www.poranny.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100815/BIALYSTOK/670766700

 Projekt pojednanie. Studenci z Niemiec na kirkutach

  http://bialystok.gazeta.pl/bialystok/1,35235,8228430,

Projekt_pojednanie__Studenci_z_Niemiec_na_kirkutach.html

 Akcja porządkowania żydowskich cmentarzy

 http://www.tvp.pl/bialystok/aktualnosci/spoleczne/akcja-porzadkowania-zydowskich-cmentarzy/2368794

WAŻNE

  W dniu 30 czerwca o godzinie 21.00 czasu polskiego na kanale telewizji CNN będzie nadany reportaż z festiwalu Kultury Żydowskiej Zachor 2010 w Białymstoku zorganizowanego przez Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska Izrael.

Zachęcamy do obejrzenia.

  http://edition.cnn.com/2010/WORLD/europe/07/02/poland.jewish.culture/?fbid=X6vxEDgYQft

 http://www.youtube.com/watch?v=AnRvNOya4Os

http://www.youtube.com/watch?v=MAl4r0Vqy7s

http://www.youtube.com/watch?v=ZeoDSSKDTg8

http://www.youtube.com/watch?v=xWsgG_vj1GY 

 Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska – Izrael w Białymstoku

Ambasada Państwa Izrael w Warszawie

Centrum im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku

zapraszają na wystawę fotografii:

Wystawa w sugestywny sposób pokazuje emocje i wzruszenia ludzi - tak różnych od siebie, których pod „Ścianę” przywiodła czasem pobożność, a czasem ciekawość. Każdego dnia, bowiem miejsce to odwiedzane jest przez setki ludzi, nie tylko Żydów.

ŚCIANA PŁACZU
MICHAL RONNEN SAFDIE

2 lipca (piątek) 2010 r. godz. 18.00
Wstęp wolny
Wystawa czynna do 4 sierpnia 2010 r.

 MICHAL RONNEN SAFDIE - ur. w Jerozolimie (Izrael) w 1951 roku, studiowała na wydziale socjologii i antropologii na Uniwersytecie Hebrajskim i Brandeis University. Pracowała jako pracownik socjalny w Ministerstwie Opieki Społecznej w Jerozolimie. W 1983 roku podjęła studia Fotografii Architektonicznej (Cambridge, MA), specjalizowała się w fotografii modeli architektonicznych. W 1995 r. zamieszkała w Jerozolimie rozpoczęła dwuletni projekt dokumentujący życie pod Ścianą Płaczu. Projekt zaowocował publikacją wydaną przez Hugh Lauter Levin w 1997 pt. The Western Wall oraz stworzona została podróżującą wystawa, która nadal jest, pokazywana na całym świecie.

„Ściana Płaczu (hebr. הכותל המערבי, Kotel ha-Maarawi), zwana też Murem Zachodnim, jest jedyną zachowaną do dnia dzisiejszego pozostałością drugiej Świątyni Jerozolimskiej, pochodzącej z 20 roku p.n.e. a zbudowanej z inicjatywy króla Heroda. Pierwsza Świątynia wzniesiona z rozkazu króla Salomona została zburzona przez Rzymian w 70 roku p.n.e. Jak twierdzą teksty rabiniczne, szechina (boska obecność) nigdy nie opuściła tego miejsca, dlatego wierni zgodnie z tradycją wkładają między kamienne ściany karteczki z prośbami do Boga. Ściana stała się celem pielgrzymek, miejscem, do którego Żydzi przychodzili opłakiwać swoich przodków i zniszczenie Jerozolimy. Nazwa Ściany pochodzi od żydowskiego święta opłakiwania zburzenia świątyni przez Rzymian, obchodzonego corocznie w sierpniu”. Michal Ronnen Safdie

Zapraszamy!

Centrum im. Ludwika Zamenhofa
oddział Białostockiego Ośrodka Kultury
15-062 Białystok
ul. Warszawska 19  tel. (85) 67 67 367

 ZACHOR 2010      

Festiwal Kultury Żydowskiej

רוכז

13-15 czerwca 2010r.             

 Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska - Izrael i Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie organizują w Białymstoku w dniach 13-15 czerwca 2010r. III Festiwal Kultury Żydowskiej "Zachor - kolor i dźwięk". Bohaterami tegorocznej edycji są: Gedali Rozenman i Izaak Celnikier.

PROGRAM

III Festiwalu Kultury Żydowskiej „Zachor – kolor i dźwięk”

Białystok  13 – 15 czerwca 2010 r.

Niedziela – 13. 06. 2010 r.

12. 00  Muzeum Podlaskie (Ratusz)

Wykłady:

Andrzej Lechowski – Żydowski Rynek w Białymstoku

Tomasz Wiśniewski – Cmentarz żydowski w Białymstoku. Eksploracja Atlantydy

Marcin Bolldorf – Motywy żydowskie w sztuce

16.30   Rynek przy Ratuszu

Malowanie bajkowego sztetla – Marcin Bolldorf i dzieci

17.00  Koncert plenerowy przy Ratuszu

The Young Folk Crew pod dyr. Lecha Mazurka

Moniek  Przepiorka i inni  - Kabaret Żydowski (aktorzy Teatru Żydowskiego w Warszawie)

KlezmaFour

Wystawy:

Wystawa fotogramów  obrazów Izaaka Celnikiera  (plac przed Cafe Esperanto)

Krajobrazy Izraela – wystawa fotograficzna Shai Ginott z Izraela  (Cafe Esperanto).

Wystawa zorganizowana przez Ambasadę Izraela w Polsce.

Poniedziałek  - 14.06.2010 r.

12.00  Uniwersytet w Białymstoku – Aula Wydziału Filologicznego (Plac Uniwersytecki 1)

Spotkanie z Naczelnym Rabinem Polski -Michaelem Schudrichem

17.00   Kino Forum

Festiwal Filmów Jidysz

Słowo wstępne:  Małgorzata Burzyńska-Keller (dyrektor artystyczny Festiwalu Sztuki Filmowej Jidysz)

20.00  Esperanto Cafe

Wystawa fotogramów  obrazów Izaaka Celnikiera

Film dokumentalny o Gedali Rozenmanie

Wiesław Szymański i Joanna Tomalska  - Ostatni z komanda kopistów  (audycja radiowa)

Recital Sióstr Rajfer (Izrael)

Wtorek   15.06.2010 r.

15.00     VI LO im. Króla Zygmunta Augusta sala 67 (ul. Warszawska 8)

"Niekochana" spektakl wg prozy Arnost Lustig w wykonaniu uczniów z VI LO (przygotowanie i reżyseria - Anna Janina Kloza)

18.00  Opera i  Filharmonia Podlaska

Koncert galowy (zaproszenia)

Uroczyste wręczenie medalu Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Siostry Rajfer  (Izrael)

Opa Nowyj God    (Rosja -  Petersburg)

        Dr Gedalie Rozenman był ostatnim Naczelnym Rabinem Gminy Wyznaniowej Żydowskiej  w Białymstoku i jednym z najwybitniejszych reprezentantów żydowskiej społeczności naszego miasta. Rozenman odebrał wszechstronnie wykształcenie. Posiadał doktorat. Wiele pisał na tematy religijne i polemizował z duchownymi innych wyznań. W 1936 roku w Białymstoku ukazała się jego publikacja pt.  Zagadnienia uboju rytualnego.  Rozenman cieszył się wielkim autorytetem zarówno wśród współwyznawców, jak i wśród chrześcijan. Spotykał się m.in. z arcybiskupem wileńskim Romualdem Jałbrzykowskim. Mieszkał przy Sienkiewicza 34. Nauczał w wielu białostockich szkołach. Był wielkim patriotą polskim i żydowskim. 21 sierpnia 1921 roku witał w imieniu białostoczan na dworcu kolejowym oraz na Rynku Kościuszki Naczelnika Państwa - Józefa Piłsudskiego, którego pobłogosławił. Przez cały okres międzywojenny budował przyjacielskie stosunki między społecznością polską i żydowską, oparte na wzajemnym zaufaniu i solidarności. Jako jeden z pierwszych rabinów w Polsce wprowadził w Wielkiej Synagodze zwyczaj śpiewania polskiego hymnu podczas świąt państwowych – 11 listopada w Dzień Niepodległości oraz w Święto 3 Maja. W 1926 roku wygłosił kazanie w języku polskim „O znaczeniu Święta 3 Maja oraz o udziale Żydów w walkach o niepodległość”.  Gedalie Rozenman brał udział w uroczystościach państwowych - obok Prezydenta Miasta, Wojewody, wysokich rangą wojskowych. Wiosną 1929 roku wychodząca w Białymstoku żydowska gazeta „Dos Naje Łebn” uznała rabina Rozenmana za najwybitniejszą postać społeczności żydowskiej miasta. We wrześniu 1939 roku podczas zbiórki zorganizowanej przez Polski Biały Krzyż  przekazał  on 100 zł na zakup sienników dla wojska. Gdy w wyniku walk z Niemcami zniszczeniu uległ budynek Magistratu, Rozenman na prośbę Prezydenta Miasta udostępnił pomieszczenia Gminy Żydowskiej. W nich odbywały sie posiedzenia  Rady Miasta. Kiedy w czerwcu 1941 roku do miasta wkroczyli Niemcy, Rozenman wraz z inż. Efrajimem Baraszem zorganizował Judenrat. Rada Żydowska składała się z 24 Żydów, w tym 2 kobiet.  Powołano departamenty Finansów, Racjonowania żywności, Pracy, Dobroczynności, Zdrowia i warunków Sanitarnych, Mieszkaniowy, Gospodarki, Budownictwa, Spisu i ruchu ludności, Przemysłu, a nawet Kultury oraz Wystawy getta. Autorytet rabina Rozenmana pozwolił w tym strasznym i beznadziejnym czasie, niewolniczej pracy, ucisku, bólu i śmierci zorganizować się w getcie i trwać, mając nadzieję, że uda się uratować choć część ludności. W 1943 roku podczas likwidacji getta dr Gedalie Rozenman zginął wraz z żoną Miriam i dwoma córkami, dzieląc los społeczności, którą opiekował się prawie ćwierć wieku.

                                                   Opr. Dariusz Stankiewicz

           Izaak Celnikier (ur. 1923), jak wielu Polaków żydowskiego pochodzenia, we wrześniu 1939 r. przyjechał z matką do Białegostoku. Po dwóch latach, po zajęciu miasta przez Niemców, trafił do getta. Tu został zatrudniony jako pomocnik w artystycznych warsztatach kopii dzieł klasyków europejskiego malarstwa. Po likwidacji getta, w którym zginęła znaczna część jego rodziny, Izaak Celnikier poprzez więzienie w Łomży trafił do obozów w Stutthofie i Birkenau. W styczniu 1945 r. przeszedł przez obozy w Mauthausen, Sachsenhausen i Flossenburg. Po wyzwoleniu wyruszył na Wschód z grupą radzieckich jeńców wojennych; na granicy wszyscy zostali zatrzymani przez oddział Armii Czerwonej i oskarżeni o zdradę. Izaakowi Celnikierowi udało się uciec z radzieckiego obozu, skąd miał zostać wywieziony w głąb Rosji. W grudniu 1945 r. wrócił do Białegostoku, pracował przy porządkowaniu masowych grobów wymordowanych Żydów i cmentarza na terenie dawnego getta. W styczniu następnego roku nielegalnie wyjechał do Pragi, by rozpocząć studia w Wyższej Szkole Sztuk Stosowanych. Ukończył je w 1952 r. Po powrocie do Warszawy współorganizował ważną Ogólnopolską Wystawę Młodej Plastyki „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” w warszawskim Arsenale (w 1955 r.). W 1958 r. artysta zdecydował się na pozostanie we Francji. Dziś mieszka i pracuje w Paryżu. Liczne grafiki i obrazy olejne artysty poświęcone są tragedii białostockiego getta. Wszystkie odnoszą się do konkretnych zdarzeń i postaci, stanowiąc rodzaj zapisu świadka zbrodni i graficznego pamiętnika Artysty. Do najbardziej przejmujących należy grafika „Gina”, dzieło upamiętniające Ginę Frydman, przyjaciółkę Izaaka Celnikiera, która w akcie rozpaczy i odwagi z nożem w dłoni rzuciła się na oprawców. Jeden z najważniejszych obrazów Izaaka Celnikiera, „Masada”, powstał w latach 1971-82. Jego bohaterami są obrońcy żydowskiej twierdzy Masada, jednego z ostatnich punktów oporu przed Rzymianami w 73 r. Obraz ma wymiar symboliczny - przedstawia opór i martyrologię narodu skazanego na śmierć. To temat równie uniwersalny, jak bodaj wszystkie dzieła Artysty, dla którego wspomnienia z białostockiego getta stały się inspiracją twórczości na całe życie.

                                                          Joanna Tomalska

Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska – Izrael serdecznie dziękuje również za życzliwość i wsparcie Festiwalu Kultury Żydowskiej „Zachor – kolor i dźwięk”:

−     Panu Andrzejowi Arefiewowi  - właścicielowi firmy Top Auto, Nord Auto  w Krupnikach,

−     Panu Krzysztofowi Arciszewskiemu – właścicielowi  Polikliniki Ginekologiczno-Położniczej przy ul. Zamenhofa,

−      Panu Januszowi Tomaszewskiemu -  właścicielowi Prywatnej Kliniki  Położniczo-Ginekologicznej przy ul. Parkowej.

          4 maja 2010 r. młodzież z Zespołu Szkół Elektrycznych w Białymstoku razem z nauczycielami - Elżbietą Parafiniuk i Andrzejem Miecznikiem oraz przedstawicielką Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie na Białystok i Podlasie - Lucy Lisowską, przez 6 godzin pracowała na cmentarzu żydowskim  przy ulicy Wschodniej w Białymstoku. Jestem pełna uznania dla młodzieży, która swój wolny czas - były „Matury”- poświeciła dla tak pożytecznej sprawy. Młodzież zajęła sie wycinką krzewów, oczyszczaniem macew i innych nagrobków z mchów, jak również usuwaniem trawy wokół nagrobków. To była świetna lekcja historii dla młodzieży, a jednocześnie nauka, że należy dbać i szanować wszystkie nekropolie. Przy okazji uczniowie poznali historię cmentarza oraz zasady wykonywania prac porządkowych na cmentarzach żydowskich. Muszę stwierdzić, że wszyscy pracowali bardzo sumiennie. Miasto Białystok dba o cmentarz i robi bardzo dużo,  jednak jest to bardzo duży obszar i  każda taka pomoc jest mile widziana.

             Dziękuję bardzo młodzieży, nauczycielom, a także Dyrekcji  Zespołu Szkół Elektrycznych w Białymstoku.

                                                                              Lucy Lisowska

 Centrum im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku
zaprasza na spotkanie z Lucy Lisowską:

O FESTIWALU KULTURY ŻYDOWSKIEJ ZACHOR

23 lutego (wtorek) 2010 r. o godz. 18.00 w Centrum im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku przy ul. Warszawskiej 19
Wstęp wolny.

Lucy Lisowska - prezes Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska - Izrael w Białymstoku. Propagatorka tradycji i kultury żydowskiej i izraelskiej, popularyzatorka dobrych kontaktów między narodami. www.bialystok.jewish.org.pl

Zapraszamy!

Centrum im. Ludwika Zamenhofa
oddział Białostockiego Ośrodka Kultury
15-062 Białystok
ul. Warszawska 19
tel. (85) 67 67 367
www.centrumzamenhofa.pl

    CHANUKA na Wydziale

    Filologicznym UwB 

                14 grudnia  2009 r. o godz. 17.00 na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku zapłonęły świece chanukowe. Z inicjatywy Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Izrael – za aprobatą władz Wydziału – odbyło się uroczyste świętowanie Chanuki. Zgromadzeni -  w większości studenci polonistyki – z uwagą wysłuchali opowieści Lucy Lisowskiej  o tym, jak wygląda tradycyjne świętowanie w domach żydowskich i jaka jest symbolika zapalanych świec.  Przyniesione przez nią chanukije  były z uwagą obserwowane przez wszystkich. Lisowska – Prezes Centrum – przywołała aspekt religijny święta i przedstawiła błogosławieństwa wypowiadane przed zapaleniem świec.

            Kulminacyjnym momentem spotkania było zapalenie przyniesionych chanukij. Chwili tej towarzyszyło ogromne skupienie. Było to ważne przeżycie. Gdy zapłonęły 4 świece, głos zabrał Maciej Klimczak z Muzeum w Tykocinie. W krótkim wykładzie opowiedział on o powstaniu Machabeuszy. W ten sposób zgromadzeni dowiedzieli się, jakie są historyczne korzenie święta Chanuka.

            Aby radosne świętowanie wypełniło się zgodnie z tradycją,  studenci i goście losowali drobne prezenty chanukowe. Koszerne słodycze i pączki spożywane przy dźwiękach piosenek chanukowych w blasku płonących świec budowały aurę jedności,  uzmysławiały wszystkim, jak ważne jest otwarcie się na drugiego człowieka, zrozumienie go, docenienie innej tradycji.

            Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Izrael serdecznie dziękuje Gminie Żydowskiej Wyznaniowej w Warszawie za pomoc w organizacji święta  Chanuka. Szczególne podziękowania kierujemy do Rabina Naczelnego RP Michaela Schudricha, Grażyny Majer – W-ce Przewodniczącej GWŻ oraz Judyty Nekenda-Trepka – Koordynatorki do spraw Kultury i Edukacji w GWŻ.

66. ROCZNICA WYBUCHU

 POWSTANIA W BIAŁOSTOCKIM

 GETCIE 16 sierpnia 2009 r.

             16 sierpnia 2009r. odbyły się obchody 66. rocznicy wybuchu powstania w getcie białostockim. Uroczystości rozpoczęto od składania kwiatów pod pomnikiem Wielkiej Synagogi na ul. Suraskiej. O godzinie 12 na placu im. Mordechaja Tenenbauma odbyły się miejskie obchody rocznicy pod obeliskiem Powstańców Getta. W ramach obchodów, w tym miejscu  pokazano po raz pierwszy w Białymstoku wystawę obrazów i grafik, mieszkającego w Paryżu 87-letniego Izaaka Celnikiera, ktory przeżył getto białostockie.

Szanowni Państwo,

Warszawa i Białystok, kwiecień i sierpień 1943 r. Dwa miejsca, dwie  daty i dwa największe zrywy  ludności żydowskiej przeciwko niemieckim okupantom. 

Zamknięci za murami getta, wygłodzeni, upokorzeni polscy Żydzi mieli dość siły i odwagi, by zmierzyć się z wielokrotnie przeważającymi siłami hitlerowskimi . Bezimienni  - w większości  - bohaterowie ginęli w obronie uniwersalnego kodeksu moralnego  - w obronie prawdy, szacunku dla drugiego człowieka, w obronie tolerancji i zrozumienia.

Hannah Arendt – wybitna znawczyni filozofii totalitaryzmu – powiedziała: „Nie istnieją strefy zapomnienia. Przynajmniej jeden człowiek zawsze utrzyma się przy życiu i zda relację.”

 Jesteśmy tu po to, by dawać świadectwo prawdzie, by z bolesnej przeszłości rodziła się tolerancyjna teraźniejszość i radosna przyszłość.

Pamięć o powstańcach z białostockiego getta jest w nas ciągle żywa.

Cześć ich pamięci !                                                                                            

                                                         Grażyna Majer

                                                         W-ce Przewodnicząca

                                                         Gminy Wyznaniowej Żydowskiej 

                                                        w Warszawie

 Szanowni Państwo,

Gromadzimy się dzisiaj na placu im. Mordechaja Tenenbauma, by uczcić pamięć tych, którzy  przed 66 laty zbrojnie stawili opór hitlerowskim oprawcom.

16 sierpnia 1943 r. wybuchło powstanie w getcie białostockim. Powstanie, które było znakiem heroizmu, znakiem trwania w świeci uniwersalnych wartości, na przekór panującej cywilizacji zła i upodlenia.

 Tak jak przed wiekami w wąwozie pod Kafarnaum broniła się garstka Żydów pod wodza Szymona Bar-Kochby przed legionami rzymskimi, tak w Białymstoku garstka umęczonej ludności żydowskiej pod przywództwem Mordechaja Tenenbauma  i  Daniela Moszkowicza broniła człowieczeństwa, cywilizacji życia przed cywilizacją śmierci.

Talmud mówi: „Biada pokoleniu, którego bohaterzy są w pogardzie”.

Dziś i jutro rodzi się z pamięci o tym, co było wczoraj.  Bohaterscy Żydzi – bojownicy powstania – choć zostali pokonani przez niemieckich oprawców, to jednak zwyciężyli.

Ich jest moralne zwycięstwo, ich jest triumf ponad wiekami.

Cześć ich pamięci!

                                           Lucy Lisowska

                                          Przedstawicielka  Gminy

                                          Wyznaniowej Żydowskiej w

                                          Warszawie na Białystok i Podlasie

Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska – Izrael

i

Wydział  Filologiczny Uniwersytetu w Białymstoku

zapraszają studentów

22 marca 2010 r. na godz. 18.00 do sali 47

na kolejne spotkanie z cyklu

Święta żydowskie

(Purim, Pesach)

Goście:

Dag Kaplan – Izrael

Grażyna Majer – Wiceprzewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej

                             w Warszawie

Zapraszamy!