Strona Główna
   Godzina    
Kontakt  

   


 http://www.jewish.org.pl/

Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego

 WSCHODZĄCY BIAŁYSTOK

                                                                 

                                                                                

 

 

Międzynarodowa Konferencja Naukowa

  

I Międzynarodowa Konferencja Naukowa

ŻYDZI WSCHODNIEJ POLSKI.

KULTURA – TRADYCJA – PIŚMIENNICTWO

BIAŁYSTOK 19 CZERWCA 2012

fot. Mirek Szut

fot. Mirek Szut

fot. Mirek Szut

 

 Józef Chazanowicz urodził się w Grodnie 22 października 1844 roku w pobożnej rodzinie żydowskiego kupca (choć są źródła podające Goniądz jako miejsce urodzenia). Wcześnie odumarły przez matkę, dom znalazł u dziadków, którzy
go wychowywali. W wieku trzech lat, zwyczajem środowiska, do którego należał, posłano go do chederu, czyli wstępnej szkółki religijnej. Wcześnie zdał sobie sprawę
z konieczności przekroczenia wąskich i zacofanych granic kulturalnych getta, zdobycia wykształcenia i prestiżowego zawodu. Samodzielnie nauczył się języka rosyjskiego i został przyjęty do gimnazjum, wystąpił jednak z niego szybko, niepogodzony z koniecznością naruszania świętej soboty przez obowiązek pisania, czyli wykonywania pracy.

Jakoś jednak przebrnął przez zapory odgradzające go od uniwersytetu i w roku 1866 podjął studia medyczne w Królewcu. Utrzymywał się wtedy z pisania miejscowym kupcom listów handlowych po rosyjsku oraz z drobnych zapomóg królewieckiej gminy żydowskiej. W latach 1870–1871, w czasie trwania wojny prusko-francuskiej, odbył przymusową praktykę w berlińskim szpitalu wojskowym. Potem wrócił do Królewca i w 1872 obronił tezę doktorską z zakresu fizjologii. Wyjechał do Petersburga, gdzie przez następnych sześć lat praktykował jako lekarz,
a w roku 1878 wybrał Białystok jako miejsce stałego osiedlenia. W tym też czasie się ożenił, niedługo jednak po ślubie jego małżonka zmarła, a on już nigdy nie podjął próby założenia rodziny.

W owym czasie Białystok zamieszkiwało około 20 tys. Żydów, co stanowiło 59% ludności miasta. Gmina żydowska zarządzała tutaj szpitalem, gdzie jako okulista zaczął ordynować Chazanowicz. Jednak jego zasady i pojęcia wykonywania zawodu lekarza, zgodnie z którymi ubogich należy leczyć bezpłatnie, nie pokrywały się
z regulaminami gminy i zarządu, co od początku przyczyniło się do napięć
i konfliktów, a niebawem do opuszczenia przez Chazanowicza szpitala. Podjął praktykę prywatną zdobywając renomę bardzo dobrego, oddanego pacjentom lekarza humanisty i społecznika, ubogich leczącego nieodpłatnie. Należał do osobowości skrajnych, z pewnością nie był człowiekiem łatwym, elastycznym, w stopniu zaś podobno widocznym był pozbawiony ogłady towarzyskiej; był prostolinijny
i wytrwale dążył do wytkniętych sobie celów.

W tym czasie w przymierzu z rabinem białostockim Samuelem Mohylewerem związał się Chazanowicz z presyjonistycznym ugrupowaniem Chowewej Cijon, czyli Miłośnika Syjonu propagującymi osadnictwo żydowskie w Palestynie, po wystąpieniu zaś Teodora Herzla – Pierwszy Światowy Kongres Syjonistyczny odbył się w Bazylei w roku 1897, a Białystok był jednym z najżywotniejszych ośrodków tego ruchu – przyłączył się do niego.

W 1890 odbył podróż do Palestyny i być może wtedy – najpóźniej wtedy,
bo myśl ta prawdopodobnie nurtowała go od dawna – w Jerozolimie wybrał niewielką bibliotekę Midraszu Beith Abarbanel jako zalążek przyszłej żydowskiej książnicy narodowej, którą po prostu zamierzał stworzyć, przeznaczając jej swoją wciąż pomnażaną w Białymstoku bibliotekę prywatną; przez następne ćwierćwiecze realizacja tego projektu zaprzątała go najzupełniej.

„Skromne moje siły nie pozwoliły mi na czynne uczestnictwo w pracach związanych z urzeczywistnianiem idei odrodzenia – napisał w broszurze z roku 1913 pt.: Rzecz do narodu żydowskiego sprawie skarbnicy książek w Jerozolimie –Wtedy wybrałem dla siebie pewien zapomniany kąt: był nim pomysł ocalenia ksiąg hebrajskich i zebrania ich z rozproszenia. Sprawie tej oddałem najlepsze swoje dni, poświeciłem swoje prywatne życie domowe, życie rodzinne i prawie wszystkie pieniądze, jakie zarobiłem wykonując swój zawód.”

Pisał te słowa pod sam już koniec długiego okresu pokoju i spokoju europejskiego, nadciągała wojna poprzedzona pogarszającymi się ciągle w zaborze rosyjskim układami współżycia między Polakami i Żydami. Chazanowicz opuścił Białystok po wkroczeniu Niemców do miasta, w 1915 roku i udał się w głąb Rosji; dotarł do Jekaterynosławia, gdzie w domu starców, w nędzy i opuszczeniu zakończył życie 28 listopada 1918 roku”.

  

Ryszard Löw, Rzecz o Józefie Chazanowiczu – lekarzu białostockim

  

Patronat Honorowy

Prezydent Miasta Białegostoku – prof. Tadeusz Truskolaski

 

 

Patronat Medialny

„Gazeta Wyborcza” Białystok

  

 

  

V Festiwal Kultury Żydowskiej

„Zachor – Kolor i Dźwięk”

 

  

 

Konferencja wiąże się z Festiwalem „Zachor”, jego V edycją, w ramach której odbędą się następujące wydarzenia:

 

1.              Koncert Davida Krakauera (USA) z orkiestrą Opery i Filharmonii Podlaskiej

2.              Koncert zespołu Acoustic Acrobats (Kraków)

3.              Koncert zespołu Ostatnie Takie Trio (Warszawa)

4.              Koncert zespołu Dolly's Circus (Izrael)

5.              Grupa Rafała Kmity z programem Aj waj! czyli historie z cynamonem

6.              Warsztaty tańców żydowskich i izraelskich

7.              Wystawa „Nasi Izraelczycy”

8.              Projekcja filmów izraelskich

9.              Żydowski Białystok – wędrówka ulicami miasta

10.           Konkurs plastyczny dla najmłodszych – W kręgu synagogi

 

 

 

 

 

BOHATER KONFERENCJI

I FESTIWALU

JÓZEF CHAZANOWICZ [1844–1915]


JÓZEF CHAZANOWICZ [1844–1915] 

Festiwal Kultury Żydowskiej „Zachor – Kolor i Dźwięk”

 

Festiwal Kultury Żydowskiej „Zachor – Kolor i Dźwięk” organizowany jest
w Białymstoku od 2008 roku przez Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska –Izrael. Intencją organizatorów jest przybliżenie historii, tradycji i kultury żydowskiej,
ze szczególnym uwzględnieniem aspektów lokalnych. Każda edycja ma swego bohatera, postać związaną z Białymstokiem, Podlasiem. W ramach Festiwalu przypomniano dorobek i sylwetkę Izraela Bekera (aktora, reżysera, malarza), Sary Nomberg-Przytyk (autorki książki wspomnieniowej „Kolumny Samsona” o pobycie
w białostockim getcie), Izaaka Celnikiera (wybitnego malarza), Gedalego Rozenmana (ostatniego Naczelnego Rabina Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Białymstoku), Juliusza Adlera (wybitnego aktora).

Odbyły się liczne wykłady i prelekcje (m.in. Naczelnego Rabina Polski– Michaela Schudricha, Hanki Kosowskiej, Belli Szwarcman-Czarnoty, Andrzeja Lechowskiego), spotkania (m.in. z rodzinami bohaterów Festiwalu, przedstawicielami Ambasady USA i Ambasady Państwa Izrael), warsztaty (taneczne, plastyczne), wystawy (malarstwa, fotografii izraelskiej), projekcje (filmów izraelskich i jidysz), spektakle (m.in. Teatru Żydowskiego z Warszawy, Teatru NN z Lublina). Podczas czterech edycji Festiwalu na licznych koncertach wystąpili  wybitni artyści polscy
i zagraniczni (m.in. Yale Strom, Elizabeth Schwartz, Peter Stan, Gerard Edery z USA, Melah-Maim, ShacharGilad, Siostry Rajfer z Izraela, zespół Opa! z Rosji, Di Galitzyaner Klezmorim, KlezmaFour, Frey Lech Trio, chór Clil z Polski).

Dwukrotnie w ramach Festiwalu odbyło się wręczenie Medalu Sprawiedliwy

Wśród Narodów Świata (2008, 2010).

Impreza odbywa się pod Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Białegostoku oraz Marszałka Województwa Podlaskiego.

Festiwal uzyskał wsparcie i patronat Ambasady Stanów Zjednoczonych w Warszawie oraz Ambasady Państwa Izrael.


                                                Szczegółowe informacje: http://www.bialystok.jewish.org.pl/page2.html

 

 

 

KOMITET ORGANIZACYJNY

KONFERENCJI

 

 

-                Jarosław Ławski – Przewodniczący (Uniwersytet w Białymstoku)

-                Barbara Olech – Z-ca Przew. (Uniwersytet w Białymstoku, Centrum

-                Edukacji Obywatelskiej Polska-Izrael)

-                Anna Janicka – Sekretarz Konferencji (Uniwersytet w Białymstoku)

-                Grzegorz Kowalski – Sekretarz Konferencji (Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego, Uniwersytet w Białymstoku)

-                Lucy Lisowska (Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Izrael)

-                Jan Leończuk (Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego)

 

Współorganizatorzy z ramienia Klubu Humanistów Uniwersytetu w Białymstoku:

-                Ewa Gorlewska (Klub Humanistów)

-                Anna Brańska (Klub Humanistów)

-                Anna Kropiewnicka (Klub Humanistów)

-                Małgorzata Wojtowicz (Klub Humanistów)

-                Justyna Rogowska (Klub Humanistów)

-                Marta Kozieradzka (Klub Humanistów)

-                Anna Bergiel (Klub Humanistów)

 

Uczniowie białostoccy, współorganizatorzy Konferencji:

-                Bernard Fudali – VIII LO

-                Adam Michalczuk – III LO

-                Katarzyna Płonowska - XVII Gimnazjum

 

  

KOMITET NAUKOWY

PROJEKTU BADAWCZEGO

I CYKLU KONFERENCJI

„ŻYDZI WSCHODNIEJ POLSKI”

 

 

 

-                prof. Grażyna Borkowska – Instytut Badań Literackich PAN

-                prof. Sławomir Buryła – Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

-                dr Helena Datner – Żydowski Instytut Historyczny

-                prof. Alicja Kisielewska – Uniwersytet w Białymstoku

-                prof. Jerzy Kopania – Wyższa Szkoła Administracji Publicznej

-                prof. Jacek Leociak – Instytut Badań Literackich PAN

-                pani Lucy Lisowska – Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska – Izrael

-                pan Ryszard Löw – Tel-Aviv, Izrael

-                prof. Jarosław Ławski – Uniwersytet w Białymstoku

-                dr Barbara Olech – Uniwersytet w Białymstoku

-                prof. Krzysztof Rutkowski – Uniwersytet Warszawski

-                dr Dariusz Konrad Sikorski – Akademia Pomorska w Słupsku


Moi dziadkowie 

 

 

 

INFORMACJE OGÓLNE

 

18 CZERWCA

(PONIEDZIAŁEK)

 

 

Godz. 1200–2400

 

-                Przyjazd gości, dyżur studentów w miejscu zakwaterowania

-                Dojazd na miejsce zakwaterowania z dworca PKP: autobus nr 10(należy wysiąść na 2 przystanku)

 

Telefon awaryjny w razie jakichkolwiek kłopotów:

-                664 057 370 (Jarosław Ławski),

-                693 457 753 (Barbara Olech)

 

Hotel:

-                Centrum Kultury Prawosławnej – ul. Św. Mikołaja 5

-                w holu dyżurują studenci z Klubu Humanistów (od 15 do 22.00)

-                19 i 20 czerwca śniadania w Centrum Kultury Prawosławnej

 

Posiłki:

-                śniadania w Centrum Kultury Prawosławnej

-                19 czerwca, godz. 1315, obiad w Centrum Astoria ul. H. Sienkiewicza 4

-                19 czerwca, godz. 1800, kolacja w Centrum Astoria ul. H. Sienkiewicza 4

 

Uwaga:

Wszystkie związane z Konferencją miejsca znajdują się w niewielkiej od siebie odległości, w samym centrum Białegostoku (miejsce obrad, hotel, stołówka).

 

Komitet Organizacyjny:

Zakład Badań Interdyscyplinarnych i Porównawczych „Wschód – Zachód” Uniwersytetu w Białymstoku, Plac Uniwersytecki 1, pokój 75, piętro I,

15-420 Białystok, tel. 85-745-74-68, tel./fax 85-745-74-54

 

Delegacje będą stemplowane przez cały dzień obrad w Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku, ul. J. Kilińskiego 16, pokój 24, piętro I

  

IMPREZY TOWARZYSZĄCE

KONFERENCJI 

 

 

NA WSZYSTKIE IMPREZY WSTĘP JEST WOLNY

 

 

 

18 czerwca

Poniedziałek

 

Godz. 1800

 

Pijalnia Czekolady „Wedel”. Rynek Kościuszki 17

-         Panel „Żydzi wschodniej Polski”. Przeszłość, współczesność, perspektywy badań

 

Wystąpienia:

-                Ryszard Löw (Tel Aviv – Izrael)

Rzecz o Józefie Chazanowiczu – lekarzu białostockim

-                Jolanta Szczygieł-Rogowska (Galeria Sleńdzińskich)

„Po tak wielu pozostało tak niewiele”. Judaika w zbiorach białostockich instytucji kultury

-                Dyskusja: udział biorą uczestnicy Konferencji i zaproszeni goście.

 

18 czerwca

Poniedziałek

Godz. 2000

-                Projekcja filmów izraelskich

(Galeria Sleńdzińskich, ul. Waryńskiego 24a)

 

19 czerwca

Wtorek

Godz. 1900

-                Koncert galowy:

Grupa Rafała Kmity z programem Aj waj! czyli historie z cynamonem

 

 


 Leah - moja siostra

 

 

 

 

OBRADY PLENARNE

 

 

19 CZERWCA

Wtorek

 

Miejsce obrad:

Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego,

Czytelnia Książek, I piętro

ul. J. Kilińskiego 16

 

Czas wystąpień:

ze względu na bardzo napięty plan konferencji prosimy, by czas wystąpień nie

przekraczał 20 minut.

 

 

I. POWITANIE I OTWARCIE KONFERENCJI

 

Godz. 900

Uroczyste otwarcie I Międzynarodowej Konferencji

„Żydzi wschodniej Polski. Kultura – Tradycja – Piśmiennictwo”:

 

 

-                Powitanie gości: prof. Jarosław Ławski, dr Barbara Olech

-                Powitanie: Lucy Lisowska

-                Powitanie: dyrektor Jan Leończuk

-                Przemówienia Zaproszonych Gości

-                Uroczyste otwarcie Konferencji

-                Informacje o Konferencji

 

 

II. UROCZYSTOŚĆ WRĘCZENIA MEDALU

„ZASŁUŻONY DLA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU”

PANU RYSZARDOWI LÖWOWI

 

  

III. OBRADY PLENARNE

 

Godz. 930

 

1.              Dr Helena Datner [ŻIH Warszawa], dr Katrin Stoll [Niemiecki Instytut Historyczny], Szymon Datner – historyk białostockich Żydów

2.              Dr Małgorzata Śliż [Ignatianum Kraków], Żydowscy studenci z Białegostoku na Uniwersytecie Jagiellońskim [1867-1939]

3.              Ryszard Löw [Tel-Aviv, Izrael],

Rzecz o Berku Neumanie – drukarzu wileńskim

4.              Prof. Kazimierz Trzęsicki [WSAP Białystok],

Sąsiedzi, których już nie ma: Chaim Zelig Słonimski

 

 

Przerwa na kawę: 1050 – 1110

5.              Wystąpienie Naczelnego Rabina Polski Pana Michaela Schudricha,

The Jewish Approach to God

6.              Konstanty Gebert [Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie],

Paradoksy żydowskiej obecności we współczesnej wyobraźni polskiej

7.              Prof. Jacek Leociak [IBL PAN Warszawa], Getto warszawskie – miejsca przejścia, albo o przekraczaniu granic nieprzekraczalnych

8.              Prof. Sławomir Buryła [UW-M Olsztyn],

Topika Holocaustu – wstępne rozpoznania

 

 Panel: „Żydzi wschodniej Polski”. Przeszłość, współczesność, perspektywy

Dyskusja: 1230 – 1300

 

  

IV. GODZ. 1310 – OBIAD:

 

Centrum Astoria, ul. H. Sienkiewicza 4

  

 

V. OBRADY PLENARNE

 

Godz. 1400

Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego,

Czytelnia Książek, I piętro

ul. Kilińskiego 16

 

1.              Dr Dariusz Sikorski [AP Słupsk],

„Żydowski tragarz ducha” – wokół portretów Żydów wschodniej Polski

2.              Dr Andrzej P. Kluczyński [ChAT Warszawa],

Chrześcijańska lektura Biblii przyjazna Żydom

3.              Dr Maciej Tramer [UŚ Katowice], „Tylko (i nie tylko) we Lwowie”

4.              Dr Joanna Auron [WSAP Białystok], „Żydki” jako wizerunki kultowe. Obrazki, które drażnią Żydów i urzekają Polaków

 

Dyskusja: 1520 – 1540

Przerwa na kawę: 1540 – 1600

 

 

VI. OBRADY PLENARNE

 

5.              Prof. Bogdan Burdziej [UMK Toruń], Judaeusresartus. Odsłanianie człowieczeństwa w „Chałacie” Wiktora Gomulickiego

6.              Dr Jan Miklas-Frankowski [UG Gdańsk],

Szoah w poezji Czesława Miłosza

7.              Dr Jacek Partyka [UwB Białystok], Mowa zależna. Charlesa Reznikoffa (prze)pisanie Holocaustu

8.              Mgr Grażyna Dawidowicz [Białystok],Doświadczenie Holocaustu w życiu
i twórczości Sary Nomberg-Przytyk

 

Dyskusja: godz. 1720 – 1740

Zamknięcie obrad: godz. 1750

 

VII. GODZ. 1800 – KOLACJA:

Centrum Astoria, ul. H. Sienkiewicza 4

 

VIII. 1900 – KONCERT GALOWY

V Festiwalu Kultury Żydowskiej „Zachor – Kolor i Dźwięk”

 

 

INFORMACJE DLA REFERENTÓW:

 

-                Owocem spotkania będzie tom pokonferencyjny. Musi on zostać zredagowany do końca 2012 roku. Zatem na Państwa teksty czekamy
do5 września 2012 roku. Jest to termin ostateczny.

-                Książka ukaże się na początku 2013 roku z datą 2013 roku.

-                Objętość tekstów: do 30 stron znormalizowanych, przypisy polskie, mile widziane ilustracje (czarno-białe tylko).

-                Książka ukaże się w Naukowej Serii Wydawniczej „Colloquia Orientalia Bialostocensia” wydawanej przez Książnicę Podlaską im. Łukasza Górnickiego oraz Zakład Badań Interdyscyplinarnych i Porównawczych „Wschód – Zachód”. Naukowa Seria Wydawnicza: COLLOQUIA ORIENTALIA BIALOSTOCENSIA

 

Białystok to miejsce i dynamiczna przestrzeń pograniczna w głębokim znaczeniu: stykają się tutaj przecinające Europę na pół płyty cywilizacji łacińskiego Zachodu i bizantyjskiego Wschodu. Ścierają się tu, ale nie niszczą wzajemnie, Orient
ze światem Zachodu, Bałtowie ze Słowianami, prawosławni z katolikami, Białorusini z Polakami. Miasto niemal wygasłej, niegdyś żywej dawniej tradycji żydowskiej, nieopodal którego leżą ośrodki polskiego islamu: Kruszyniany i Bohoniki.

Kolokwia Wschodnie to idea służąca międzykulturowej i międzyreligijnej wymianie myśli, utrwalaniu źródeł pamięci i tożsamości kulturowo-historycznej, badaniu świadectw literackich, artystycznych, przedstawiających przenikanie się wiar, kultur i tożsamości. „Colloquia Orientalia Bialostocensia” to naukowa seria wydawnicza, której zadaniem jest publikowanie materiałów źródłowych i prac naukowych dotyczących:

-                Kultury, literatury, historii Europy Środkowej i Wschodniej.

-              Cywilizacyjnego i kulturowego pogranicza Europy i innych kontynentów, Orientu, Południa, Śródziemnomorza.

-                Pierwszej Rzeczypospolitej oraz kultur krajów sąsiednich: słowiańskich, bałtyckich, germańskich, romańskich.

-                Wielkiego Księstwa Litewskiego, Podlasia, Kresów, pogranicza wschodniego;

-                Kultur i religii mniejszości: Białorusinów, Żydów, Karaimów, Ukraińców, Rosjan, prawosławnych, protestantów, mieszkańców Prus Wschodnich.

-                Tradycji narodów Wschodu, języków ludów zamieszkujących tę kulturową przestrzeń.

 

 


Israel Beker (1917-2003)

Aktor, reżyser i malarz, urodzony w Białymstoku. Dzieciństwo i młodość  spędził
w Białymstoku i Knyszynie. Ukończył Moskiewską Akademię Teatralną. Kiedy wybuchła II wojna światowa, przebywał z teatrem w Lublinie. Wojnę przeżył
w Związku Radzieckim. Cała jego liczna rodzina zginęła w Holokauście. W 1945 r. Beker wrócił do Białegostoku. Następnie wyjechał do Niemiec, gdzie kierował teatrem. W 1947 r. napisał scenariusz do filmu „Długa jest droga”, w którym zagrał główną rolę. W 1948 r. wyjechał do Izraela. Był aktorem i reżyserem w Izraelskim Teatrze Narodowym Habimah. W 1979 r. wydał album „STAGE OF LIFE”, w którym

namalował i opisał swoje życie. Zmarł w 2003 r. w Tel Awiwie.

 

 

 

W programie zostały wykorzystane fotografie obrazów

Israela Bekera wykonane przez Avnera Richarda.

Organizatorzy Konferencji składają gorące podziękowania Rodzinie

Artysty za zgodę na ich reprodukcję.




Galeria Zdjęć
Galeria Zdjęć
Galeria Zdjęć
Galeria Zdjęć
Galeria Zdjęć
Galeria Zdjęć
Strona Główna | O nas | Izrael | Festiwal Zachor | Międzynarodowa Konferencja Naukowa | Społeczność Żydowska | Izrael Beker | Izaak Celnikier | Cmentarze, zbiorowe mogiły | Synagogi | Nasze Linki | Heidi M. Szpek | Jeśli wiesz... | Kontakt
Copyright © http://www.bialystok.jewish.org.pl created by Rutcom